Waarom je bij een monument altijd eerst de gemeente belt
Zonwering, een uitvalscherm of een overkapping plaatsen is aan een gewone woning vaak eenvoudig, maar aan een monument of in een beschermd stadsgezicht ligt dat anders. De gevel en het straatbeeld zijn juist datgene wat beschermd wordt. Daarom is de gouden regel simpel: plaats niets voordat je bij je gemeente hebt nagevraagd wat is toegestaan. Zo voorkom je dat je een scherm of rolluik plaatst dat later weer weg moet.
Of je überhaupt iets vergunningvrij mag bouwen, hangt af van voorwaarden die zijn vastgelegd in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en in het omgevingsplan van je gemeente. Die voorwaarden verschillen per situatie en per pand. Bij twijfel — en bij een beschermd pand is er bijna altijd twijfel — is de gemeente je eerste aanspreekpunt. Woon je in een huurwoning of onder een VvE, dan komt daar nog een laag toestemming bij; daarover lees je meer op onze pagina over zonwering en vergunning bij huurwoning en VvE.
Wat de regels zeggen over (vergunningvrij) bouwen
Voor het bouwen van een bijbehorend bouwwerk — denk aan een aanbouw, tuinhuis, carport of overkapping — kunnen twee activiteiten spelen: de technische bouwactiviteit en de omgevingsplanactiviteit over bouwwerken. Onder bepaalde voorwaarden mogen zulke bijbehorende bouwwerken vergunningvrij worden gebouwd. Die voorwaarden staan in het Bbl en in het tijdelijk deel van het omgevingsplan.
Een bijbehorend bouwwerk is volgens het Bbl een uitbreiding van een hoofdgebouw, of een op hetzelfde perceel functioneel verbonden gebouw of ander bouwwerk mét een dak. Bij een woning is dat bijvoorbeeld een uitbouw, een tuinhuisje of een carport. Het gebruik moet ondersteunend zijn aan het wonen. Wil je een terrasoverkapping of pergola plaatsen, lees dan eerst onze uitleg over de vergunning voor een terrasoverkapping of pergola. Bij een monument geldt: ook als iets in een normale situatie vergunningvrij zou zijn, kan de bescherming van het pand extra eisen met zich meebrengen. Laat de gemeente daarom per geval beoordelen wat mag.
Welke zonwering past bij een beschermde gevel
De effectiefste manier om je huis koel te houden is voorkomen dat er warmte binnenkomt. Zonlicht dat via de ramen naar binnen valt is veruit de grootste bron van opwarming: zodra de straling het glas bereikt, warmt het glas op en straalt de warmte naar binnen. Buitenzonwering — screens, rolluiken of een zonnedoek — houdt die straling tegen vóórdat het glas warm wordt en werkt daarom het beste. Binnenzonwering zoals gordijnen helpt vooral tegen fel licht, maar dan zit de meeste warmte al in de kamer.
Bij een monument botst 'wat werkt' soms met 'wat past'. Buitenzonwering is technisch het effectiefst, maar verandert wél het gevelbeeld. Vaak is er ruimte voor een oplossing die minder opvalt: een uitvalscherm of markies in een ingetogen kleur, of zonwering aan de achtergevel in plaats van aan de beschermde voorgevel. Wat het meeste verschil maakt qua koelte lees je op beste zonwering tegen warmte, en de bredere aanpak om je huis koel te houden zonder airco staat op onze pagina hittewering. Bespreek kleur, model en bevestiging vooraf met de gemeente: juist de zichtbaarheid en de manier van bevestigen aan historisch metselwerk liggen bij een monument gevoelig.
Zo pak je het stap voor stap aan
Werk in deze volgorde en je voorkomt teleurstellingen. Eén: kijk in het omgevingsloket of bij je gemeente of je pand een monument is of in een beschermd stadsgezicht staat. Twee: leg je plan — type zonwering, plek, kleur en bevestiging — voor aan de gemeente en vraag of er een vergunning nodig is. Drie: woon je in een huur- of VvE-situatie, regel dan ook daar toestemming. Vier: kies pas daarna definitief je zonwering, met de eisen van de gemeente als kader.
Combineer de zonwering met slim ventileren voor een koeler huis: laat frisse lucht binnen als het buiten koeler is dan binnen, en sluit ramen en deuren zodra het buiten warmer wordt. Zo haal je het meeste uit de zonwering die je mág plaatsen. Twijfel je tussen types, dan helpt onze vergelijking screens of rolluiken je verder.
Bronnen
Veelgestelde vragen
Mag ik zonder vergunning zonwering aan een monument hangen?
Ga daar niet vanuit. Vergunningvrij bouwen mag alleen binnen de voorwaarden van het Besluit bouwwerken leefomgeving en het omgevingsplan. Bij een beschermd pand kan de bescherming extra eisen stellen, dus vraag altijd eerst je gemeente om een oordeel voordat je iets plaatst.
Welke zonwering werkt het best tegen de hitte?
Buitenzonwering zoals screens, rolluiken of een zonnedoek. Die houdt de zonnestraling tegen vóórdat die het glas bereikt, waardoor het glas niet opwarmt. Gordijnen aan de binnenkant helpen tegen fel licht, maar dan is de meeste warmte al binnen.
Geldt een beschermd stadsgezicht ook voor de achtergevel?
Dat verschilt per pand en per gemeente. Vaak liggen de eisen aan de zichtbare voorgevel het strengst en is er aan de achterzijde meer mogelijk. De gemeente kan je precies vertellen wat voor jouw woning geldt.
Wat is een bijbehorend bouwwerk?
Volgens het Bbl is dat een uitbreiding van een hoofdgebouw, of een op hetzelfde perceel verbonden gebouw of bouwwerk mét een dak, zoals een aanbouw, tuinhuis of carport. Zie ook onze uitleg over de vergunning voor een terrasoverkapping of pergola.