Waarom ouderen en baby’s extra risico lopen
Door klimaatverandering worden onze zomers warmer en komen extreme temperaturen vaker voor; in 2019 werd het in Nederland voor het eerst warmer dan 40 °C. Die toenemende hitte kan ernstige gevolgen hebben voor de gezondheid, en juist eenzame ouderen en andere kwetsbare groepen lopen daarbij het meeste risico op hittestress. Baby's en jonge kinderen horen daar ook bij: hun lichaam warmt sneller op en ze kunnen zelf niet aangeven of vragen om verkoeling.
Dat betekent dat je hun kamer als eerste aanpakt. Kies de ruimte waar zij overdag verblijven en 's nachts slapen, en richt daar al je koelmaatregelen op. Een koele slaapkamer is belangrijker dan een koel hele huis. Meer achtergrond over de aanpak van hitte lees je in ons overzicht over hittewering zonder airco.
Stap 1: houd de zon buiten
De meest effectieve manier om het koel te houden is voorkomen dat er warmte binnenkomt. Zonlicht dat via ramen naar binnen valt is veruit de grootste bron van opwarming. Zorg dus voor zonwering voordat de zon op het glas staat. Bereikt de straling eenmaal het glas, dan warmt dat op en straalt de warmte naar binnen; houd je die straling eerder tegen, dan blijft het binnen langer behaaglijk.
Buitenzonwering werkt het beste: screens, rolluiken of een zonnedoek. Binnenzonwering zoals gordijnen helpt ook, maar vooral tegen fel licht — de meeste warmte is dan al door het raam en zit al in de kamer. Wil je weten wat voor jouw situatie het meeste oplevert, vergelijk dan de beste zonwering tegen warmte en het verschil tussen binnen- of buitenzonwering. Denk ook aan de kamer op de bovenverdieping waar het vaak het warmst wordt.
Stap 2: ventileer slim, op het juiste moment
Ventileren helpt alleen als het buiten koeler is dan binnen. Is het buiten warmer, dan haal je met open ramen juist extra warmte naar binnen. Slim ventileren draait dus om timing. Hang een simpele thermometer binnen én buiten op, zodat je precies ziet wanneer je moet luchten en wanneer je moet sluiten.
Sluit ramen en deuren zodra het buiten warmer wordt dan binnen. Houd ventilatieroosters aan de noordkant open en zet ze aan de zuidkant dicht, zodat er minder warme lucht binnenkomt. Zet mechanische ventilatie overdag op de laagste stand als het buiten warm is, en juist hoger zodra het buiten koeler is dan binnen. Zo voorkom je dat je warme buitenlucht naar de kamer van je baby of oudere huisgenoot trekt.
Stap 3: koel de kamer ‘s avonds en ‘s nachts af
's Avonds zakt de temperatuur langzaam. Zet ramen en deuren open zodra het buiten koeler is dan binnen — 's ochtends vroeg is dat vaak het geval. Heb je een woning met meerdere verdiepingen? Open dan beneden ramen of deuren én helemaal bovenin, bijvoorbeeld een dakraam. Warmte stijgt op, waardoor koele lucht door het huis trekt.
Ventileer 's nachts door ramen open te zetten als dat veilig kan. Een ventilator koelt de lucht niet af, maar verplaatst die wel: zet er een in de deuropening of voor het raam om warme lucht naar buiten te blazen. Zet eventueel flessen met bevroren water voor de ventilator voor extra koele lucht. Handig bij een babykamer, waar je de ventilator nooit rechtstreeks op het kind richt. Meer over de juiste opstelling lees je bij een ventilator tegen warmte. Blijft het lang warm? Dan gaat vaak het Nationaal Hitteplan aan, dat oproept om kwetsbare mensen extra in de gaten te houden.
Bronnen
Veelgestelde vragen
Mag ik overdag de ramen openzetten tijdens een hittegolf?
Alleen als het buiten koeler is dan binnen. Is het buiten warmer, dan haal je met open ramen juist extra warmte naar binnen. Sluit ramen en deuren dus zodra het buiten opwarmt, en lucht weer zodra het buiten afkoelt. Een thermometer binnen en buiten helpt je het juiste moment te bepalen.
Helpen gordijnen genoeg om een babykamer koel te houden?
Gordijnen helpen tegen fel zonlicht, maar de meeste warmte is dan al door het raam en zit al in de kamer. Voor een echt koele babykamer werkt buitenzonwering beter, omdat die de zon tegenhoudt vóór het glas opwarmt. Zie binnen- of buitenzonwering.
Koelt een ventilator de kamer van een oudere af?
Nee, een ventilator koelt de lucht niet af — hij verplaatst die alleen. Wel kun je hem in de deuropening of voor het raam zetten om warme lucht naar buiten te blazen, en flessen met bevroren water ervoor plaatsen voor extra koele lucht. Combineer dit altijd met zon weren en slim ventileren.
Op welke kamer richt ik mijn koelmaatregelen als eerste?
Op de ruimte waar de oudere of baby overdag verblijft en ‘s nachts slaapt. Zij lopen het meeste risico op hittestress en regelen hun temperatuur slechter. Een koele slaapkamer is belangrijker dan een gelijkmatig koel hele huis.