Wat betekent dat getal precies?
ZTA staat voor zontoetredingsfactor; internationaal heet hetzelfde begrip de g-waarde. Het is een getal tussen 0 en 1 dat aangeeft hoeveel van de zonne-energie die op het glas valt, uiteindelijk als warmte in de kamer terechtkomt. Bij 0,50 komt de helft binnen en wordt de helft weerkaatst of naar buiten afgevoerd. Bij 0,25 is dat nog een kwart.
Belangrijk is dat het om energie gaat, niet om licht. Daar bestaat een apart getal voor: de lichttoetreding (LTA). Die twee lopen niet gelijk op. Een doek kan veel warmte tegenhouden en toch redelijk wat daglicht doorlaten, of andersom bijna zwart zijn en tóch warmte doorgeven omdat het zelf opwarmt en die warmte in de kamer afgeeft.
Dat laatste is precies het mechanisme dat Vereniging Eigen Huis beschrijft: zodra zonnestraling het glas bereikt, warmt het glas op en straalt die warmte naar binnen. Houd je de straling eerder tegen, dan blijft het binnen langer behaaglijk. Vandaar dat je bij het vergelijken van producten altijd moet weten of het opgegeven getal geldt voor glas alleen, of voor de combinatie glas plus zonwering. Dat verschil is groot en fabrikanten noemen het niet altijd expliciet. Twijfel je bij een offerte, vraag dan gewoon welke van de twee er staat — zie ook onze uitleg over doeken en materialen.
Waarom buitenzonwering altijd beter scoort
Het grootste verschil in g-waarde ontstaat niet door een duurder doek, maar door de plaats. Vereniging Eigen Huis is daar helder over: zonlicht dat via ramen naar binnen valt is veruit de grootste bron van opwarming, en buitenzonwering zoals screens, rolluiken of een zonnedoek werkt het beste. Zorg voor zonwering vóórdat de zon op het glas staat.
Binnenzonwering — gordijnen, vouwgordijnen, plissés — helpt volgens dezelfde bron ook, maar vooral tegen fel zonlicht. De meeste warmte is dan al door het raam heen gekomen en zit al in de kamer. Een gordijn kan die warmte hooguit nog een beetje afschermen; wegtoveren doet het niets. Dat is de reden dat een binnendoek met een fraai laag doekcijfer in de praktijk tegenvalt: het doek zit aan de verkeerde kant van het glas.
Wil je die vergelijking uitgebreider zien, lees dan binnen- of buitenzonwering en wat echt werkt tegen warmte. De vuistregel blijft simpel: eerst buiten, dan pas naar de cijfers kijken.
Zo gebruik je de waarde bij een keuze
Praktisch werkt het zo. Vraag bij een offerte om de gecombineerde waarde van jouw glas plus de voorgestelde zonwering, niet om het doekcijfer los. Vergelijk vervolgens alleen appels met appels: twee screens bij hetzelfde glastype, of twee glassoorten bij dezelfde zonwering. Een los getal zonder die context zegt niets.
Kijk daarna naar wat je inlevert. Een heel lage waarde bereik je meestal met een dicht, donker doek of een rolluik — uitstekend tegen hitte, maar je levert uitzicht en daglicht in. Een opener doek laat meer licht door en houdt minder warmte tegen. Er bestaat geen doek dat beide perfect doet; dat is een afweging die je zelf maakt per gevel en per kamer. Voor de kamer waar je overdag zit, weegt uitzicht vaak zwaarder dan de laatste procenten warmtewering.
En let op de volgorde van je maatregelen. Zonwerend glas met een lage fabriekswaarde werkt het hele jaar door — ook in januari, wanneer je die gratis zonnewarmte juist wilt hebben. Beweegbare buitenzonwering kun je in de winter gewoon oprollen. Dat is een reëel voordeel dat in geen enkel g-getal terugkomt.
Tot slot: geen enkele waarde vervangt slim gedrag. Ventileer als het buiten koeler is dan binnen, en sluit ramen en deuren zodra het buiten warmer wordt dan binnen — hang binnen en buiten een simpele thermometer om dat moment te bepalen. Houd ventilatieroosters aan de noordkant open en zet ze aan de zuidkant dicht. Zet mechanische ventilatie op de laagste stand als het buiten warm is, en juist hoger als het buiten koeler is dan binnen. Meer daarover staat in ons dossier hittewering zonder airco.
Wat de waarde niet vertelt
De ZTA-waarde is een laboratoriumgetal voor één vlak: het raam. Je woning is dat niet. Warmte komt ook binnen via een ongeïsoleerd dak, via een dakraam dat pal in de zon ligt, en via lucht die je op het verkeerde moment naar binnen laat. Klimaatadaptatie Nederland wijst erop dat extreme temperaturen door klimaatverandering steeds vaker voorkomen en tot hittestress kunnen leiden, met risico's voor de gezondheid — zeker voor eenzame ouderen en andere kwetsbare groepen. Dat probleem los je niet op met één cijfer op een productblad.
Ook de oriëntatie mist in het getal. Hetzelfde screen met dezelfde waarde levert op het westen een heel ander resultaat dan op het noorden, simpelweg omdat er 's middags veel meer zon op valt. Begin daarom bij de gevel waar je overdag echt last hebt.
En de avond telt mee. Koelt je huis 's nachts niet af, dan begint de volgende dag met een voorsprong aan warmte. Zet ramen en deuren open zodra het buiten koeler is dan binnen, open bij meerdere verdiepingen ook boven een raam of dakraam zodat de lucht kan trekken, en zet eventueel een ventilator in de deuropening of voor het raam om warme lucht naar buiten te blazen. Hoe je die ventilator het beste neerzet, lees je bij helpt een ventilator tegen warmte.
Bronnen
Veelgestelde vragen
Is een lagere g-waarde altijd beter?
Voor warmtewering wel: hoe lager, hoe minder zonne-energie binnenkomt. Maar je levert er meestal daglicht en uitzicht voor in, en in de winter houd je ook de gratis zonnewarmte buiten. Beweegbare buitenzonwering omzeilt dat nadeel, want die rol je in de winter simpelweg op.
Wat is het verschil tussen ZTA en LTA?
ZTA (de g-waarde) gaat over zonne-energie: hoeveel warmte er binnenkomt. LTA gaat over licht: hoeveel daglicht er doorkomt. Ze lopen niet gelijk op, dus een doek dat veel warmte tegenhoudt kan alsnog prettig daglicht doorlaten.
Geldt de opgegeven waarde voor het doek of voor glas plus zonwering?
Dat verschilt per fabrikant en het is precies waar vergelijkingen misgaan. Vraag bij een offerte altijd naar de gecombineerde waarde van jouw glastype plus de voorgestelde zonwering, anders vergelijk je twee ongelijke getallen.
Vervangt zonwerend glas met een lage waarde mijn zonwering?
Meestal niet. Zonlicht via ramen is de grootste bron van opwarming, en de meeste winst zit in het tegenhouden van straling vóórdat die het glas raakt. Buitenzonwering doet dat; glas dempt alleen. Zie ook onze pagina over binnen- of buitenzonwering.